Ngủ nhà dài Ê Đê, M'nông: cần biết gì trước khi ở một đêm trong buôn
Một đêm trong nhà dài là trải nghiệm khách của Bazan Trails nhớ lâu nhất, nhiều khi hơn cả thác hay cà phê. Nhưng nhà dài không phải khách sạn. Biết trước một chút sẽ giúp bạn ngủ ngon và được chủ nhà quý.
Nhà dài là gì?
Nhà dài là nhà sàn bằng gỗ của người Ê Đê, M'nông, dài từ 15 đến hơn 50 mét. Theo chế độ mẫu hệ, con gái lấy chồng thì chồng về ở nhà vợ, nhà nối dài thêm một gian. Nhà càng dài, gia đình càng đông, càng có uy tín trong buôn.
Một nhà dài truyền thống có hai phần:
- Gian khách (gah): phía đầu nhà, nơi tiếp khách, đặt chiêng, ché rượu, ghế dài kpan đẽo từ một thân cây. Khách thường ngủ ở gian này.
- Gian ở (ok): phía sau, chia thành các buồng nhỏ cho từng cặp vợ chồng trong gia đình. Khách không vào khi chưa được mời.
Cầu thang lên nhà thường có hai cái: cầu thang đực và cầu thang cái, trên cầu thang cái khắc hình bầu ngực người mẹ và vầng trăng, biểu tượng của mẫu hệ.
Ngủ thế nào?
Ở các buôn đón khách như buôn Jun (Hồ Lắk) hay buôn Kô Siêr (Buôn Ma Thuột), khách ngủ chung trên sàn gỗ gian khách, mỗi người một tấm nệm mỏng, gối, chăn và màn. Thường có vách vải hoặc rèm ngăn cho từng nhóm, nhưng không cách âm. Bazan Trails yêu cầu đối tác giặt chăn, vỏ gối sau mỗi lượt khách và kiểm tra trước khi đoàn đến.
Nếu bạn ngủ không quen, hãy mang theo:
- Nút tai, bịt mắt: sáng sớm gà gáy, chó sủa, người trong buôn dậy từ 5h.
- Một chiếc áo ấm, tất: đêm mùa khô sàn gỗ khá lạnh.
- Đèn pin nhỏ: đèn trong nhà dài thường là bóng vàng, tắt sớm.
Tắm, vệ sinh ở đâu?
Các nhà dài nhận khách đã có khu vệ sinh riêng phía sau hoặc bên cạnh nhà, có bồn cầu, vòi sen, phần lớn có bình nóng lạnh. Dùng chung theo lượt, nên tắm sớm trước bữa tối. Hãy mang dép riêng, khăn tắm nhỏ, đồ vệ sinh cá nhân.
8 điều nên và không nên
- Cởi giày dép trước khi lên cầu thang.
- Không ngồi, nằm quay chân về phía bếp lửa hoặc phía bàn thờ, ché rượu.
- Không tự ý vào buồng ở phía sau.
- Không bước qua bếp lửa, không đổ nước vào bếp.
- Chào già làng, chủ nhà trước. Hướng dẫn viên sẽ giới thiệu bạn.
- Hỏi trước khi chụp ảnh người trong nhà, đặc biệt là người già và trẻ em.
- Nói khẽ sau 22h. Nhà dài là nhà ở thật của một gia đình.
- Mang rác ra khỏi buôn hoặc bỏ đúng chỗ chủ nhà chỉ.
Một buổi tối điển hình
Khoảng 18h, chủ nhà nhóm lửa, bày mâm cơm: cơm lam, gà nướng, canh cà đắng, rau rừng luộc, muối é. Sau bữa ăn, đội cồng chiêng trong buôn đến, lửa trại được đốt giữa sân. Mọi người nắm tay múa xoang theo vòng. Ché rượu cần được mở, mời khách uống bằng cần tre theo lượt. Khoảng 21h30 mọi thứ lắng lại, khách ngồi uống trà gừng, nghe chủ nhà kể chuyện về buôn, về mùa rẫy.
Sáng hôm sau, bạn sẽ thức dậy với sương trên mặt hồ hoặc trên vườn cà phê, uống ly phin do chủ nhà pha. Đó cũng là "Gói Cà phê sáng ở nhà dài" mà Bazan Trails tặng cho khách đặt tour từ 2 ngày trở lên.
Trẻ em và người lớn tuổi có ở được không?
- Trẻ em: rất hợp. Trẻ thích ngủ sàn, thích lửa trại. Chỉ cần lưu ý cầu thang dốc, cho bé đi lên xuống có người lớn.
- Người lớn tuổi: ở được nếu đi lại ổn. Người đau lưng, khó ngồi xuống đứng lên nên chọn phòng homestay có giường gần đó; Bazan Trails sắp xếp được, phụ thu nhỏ.
Tiền bạc và quà cáp
Chi phí ngủ, ăn, cồng chiêng đã gồm trong giá tour, Bazan Trails trả trực tiếp cho gia đình chủ nhà và đội chiêng. Nếu muốn cảm ơn thêm, một món quà nhỏ (bánh kẹo cho trẻ, sách vở) hoặc mua sản phẩm thổ cẩm, gùi do người trong buôn làm là cách tốt nhất. Tránh cho tiền lẻ trực tiếp cho trẻ em.
Muốn ngủ một đêm bên Hồ Lắk? Chọn tour Hồ Lắk – buôn Jun và thêm đêm nhà dài, hoặc gọi 0941 388 887 để hỏi lịch trống.
